De ziektekostenverzekering in Duitsland

Sinds 2009 is iedereen met een vaste woonplaats in de Bondsrepubliek Duitsland verplicht verzekerd tegen ziektekosten. Ook bij kortdurend verblijf in Duitsland is een ziektekostenverzekering verplicht, anders wordt geen visum verstrekt.

DuitslandWettelijke ziektekostenverzekeringParticuliere ziektekostenverzekeringStudentenBuitenlandse werknemersGastwetenschappersAsielzoekersStagiairs / au-pairsTips / links

Bijzonderheden van het Duitse ziektekostenverzekeringssysteem

De Duitse ziektekostenverzekering wordt gekenmerkt door een duaal systeem van een wettelijke ziektekostenverzekering (Gesetzlicher Krankenversicherung of GKV) en een particuliere ziektekostenverzekering Privater Krankenversicherung (PKV). De GKV is in principe voor iedereen toegankelijk. Voor de PKV gelden bepaalde voorwaarden.

Burgers uit staten in de Europese Economische Ruimte¹ en staatsburgers uit landen waarmee een socialezekerheidsverdrag² is gesloten kunnen verzekerd blijven via de ziektekostenverzekering van hun eigen land. De uitkeringen van andere landen kunnen beduidend anders uitvallen dan die van Duitsland. Daarom kan een eigen bijdrage of het afsluiten van een aanvullende verzekering noodzakelijk zijn.

Gesetzliche Krankenversicherung (GKV) en het solidariteitsbeginsel

De premie van de GKV is afhankelijk van het inkomen. Uitgangspunt is het totale bruto-inkomen waarvan een uniform percentage van 14,6% (situatie 2019) wordt berekend. Hiervan betalen de verzekerde en de werkgever ieder de helft, dus 7,3 procent. Ook heft elke ziektekostenverzekeraar een aanvullende bijdrage waarvan de hoogte verschilt en, die ook door de werknemer en de werkgever in de helft moet worden betaald. Studenten, zelfstandigen en verzekerden zonder inkomen betalen de volledige aanvullende bijdrage alleen. Wanneer de bijdragegrens (2019: euro 4.537,50 per maand) overschreden wordt, speelt het inkomen daarboven geen rol voor de berekening van de premie. Bij de GKV kunnen de kinderen en echtgenoot gratis meeverzekerd worden via een familieverzekering.

Bepaalde categorieën personen zijn verplicht verzekerd via de GKV. Dit zijn onder meer:

Mensen in loondienst (met een bruto-inkomen onder de loongrens voor de verplichte verzekering)

Gepensioneerden (mits zij vóór de pensionering ook onder de GKV vielen)

Ontvangers van een werkloosheidsuitkering I

Advies wettelijke ziektekostenverzekeringLijst wettelijke ziektekostenverzekeringTest wettelijke ziektekostenverzekeringVergelijking wettelijke ziektekostenverzekering

Individuele kenmerken van de PKV

Niet iedereen kan verzekerd worden via de PKV. Werknemers met een bruto-inkomen boven de loongrens voor verplichte verzekering (2019: € 5.062,50 per maand) kunnen verzekerd worden via de PKV. Deze personen dienen om ontheffing te verzoeken van de verplichte verzekering. Vaak hanteren de particuliere ziektekostenverzekeraars een minimumtermijn voor de vaste woonplaats in Duitsland. Buitenlandse verzekerden moeten aantonen dat zij langdurig verzekerd zijn. Veel particuliere verzekeraars bieden deze groep speciale tarieven aan die zijn aangepast aan de behoeften en de duur van het verblijf.

Bij de aanvraag van een particuliere ziektekostenverzekering worden gedetailleerde vragen gesteld over de gezondheidstoestand (Gesundheitsprüfung). De dekking van de Duitse verzekering vervalt zodra de verzekerde terugkeert naar zijn land van oorsprong.

De volgende groepen zijn meestal particulier verzekerd:

Werknemers met een bruto-inkomen boven de loongrens voor verplichte verzekering

Ambtenaren

Zelfstandigen en vrije beroepsbeoefenaren

De premies voor een PKV zijn niet afhankelijk van het inkomen maar wel van de gezondheidstoestand, leeftijd en de gewenste dekking. De premies vallen voor elke verzekerde anders uit.

Op de dekking via de PKV zijn nauwelijks overheidsregelingen van toepassing en deze is vaak uitgebreider dan die van de GKV. De dekking kan bovendien exact worden toegesneden op de verzekerde. Diverse behandelingskosten betaalt de verzekerde doorgaans eerst zelf. De verzekering vergoedt deze kosten tegen overlegging van een factuur (declaratiebeginsel).

Aanvullende verzekeringen

Aanvullende verzekeringen zijn bedoeld om de hiaten in de dekking te vullen. Deze worden afgesloten via een particuliere verzekeraar en zijn niet afhankelijk van het inkomen. Belangrijke aanvullende verzekeringen zijn bijvoorbeeld de aanvullende verpleegkostenverzekering, de aanvullende tandartsverzekering of de aanvullende ziekenhuisverzekering.

Advies particuliere ziektekostenverzekeringOverstappen bij particuliere ziektekostenverzekeringAdvies aanvullende tandartsverzekeringTest particuliere ziektekostenverzekeringAdvies aanvullende ziektekostenverzekeringTest aanvullende tandartsverzekering

Ziektekostenverzekering voor buitenlandse studenten in Duitsland

Ziektekostenverzekering in land van herkomst

Mogelijkheden voor verzekering in Duitsland

Bijkomende voorwaarden

Wettelijke ziektekostenverzekering Erkenning door een wettelijke ziektekostenverzekering European Health Insurance Card (EHIC) van de ziektekostenverzekeraar in het land van herkomst
Particuliere ziektekostenverzekering Particuliere ziektekostenverzekering Bevestiging door de verzekeraar in het land van herkomst;
Afrekening van prestaties en geneesmiddelen met de eigen verzekeraar
geen ziektekostenverzekering Wettelijke of particuliere ziektekostenverzekering vanaf 30 jaar is uitsluitend een particuliere verzekering mogelijk

Attentie: Buitenlandse studenten met een particuliere ziektekostenverzekering in Duitsland die nog geen 30 jaar zijn, moeten voor de inschrijving bij de opleiding vaak een bevestiging overleggen van de ontheffing van de wettelijke ziektekostenverzekering. Hierna is toelating tot een wettelijke ziektekostenverzekering tijdens de studie niet meer mogelijk.

Verzekering voor buitenlandse studenten

Premie ziektekostenverzekering

Premie zorgverzekering

Premie totaal

Studenten zonder kind(eren) (vanaf 23 jaar) Euro 76,04* Euro

24,55**

Euro

100,59*

Studenten tot 23 jaar of met kind(eren) Euro 76,04* Euro

22,69**

Euro

98,73*

*De premies voor de wettelijke ziektekostenverzekering voor buitenlandse studenten zijn bij alle verzekeraars gelijk. Hierbij komt de individuele aanvullende bijdrage voor desbetreffende verzekeraar. **De premie voor studenten met kind(eren) bedraagt 3,05%, vanaf 23 jaar, zonder kind(eren) 3,30%.

Vóór aanvang van een studie dienen buitenlandse studenten advies in te winnen bij het bevoegde studentenorgaan of de academische buitenlandse instantie (International Office).

Werken in Duitsland – ziektekostenverzekering voor buitenlandse arbeidskrachten

In principe geldt: een werknemer valt onder de sociale verzekeringen van het land waar hij werkt. Ook bij kortstondig verblijf in verband met werk dient premie te worden betaald aan een Duitse ziektekostenverzekering.

Dekking ziektekostenverzekering voor EU-burgers

Werknemers uit EER-lidstaten1 en uit staten waarmee een socialezekerheidsverdrag2 is gesloten hebben in Duitsland een ziektekostenverzekering nodig, ongeacht of het een dienstverband of werkzaamheden als zelfstandige betreft. Dit geldt ook indien de werknemer/zelfstandige in een andere lidstaat woont of wanneer de werkgever/opdrachtgever in een andere lidstaat gevestigd is. Hierbij gelden echter twee uitzonderingen:

1
indien een persoon als werknemer werkzaam is in de ene lidstaat en tegelijkertijd als zelfstandige in een andere lidstaat ⇢ sociale verzekeringen mogelijk in beide staten2
tijdelijke detachering naar het buitenland (maximaal 12 maanden) ⇢ Ziektekostenverzekering in land van herkomst (hiervoor is formulier E 101 nodig)

Dekking ziektekostenverzekering voor niet-EU-burgers

Los van de verblijfsduur vallen werknemers/zelfstandigen afkomstig van buiten de EU onder de Duitse verzekeringsplicht indien zij behalve een werkvergunning ook een verblijfstitel kunnen overleggen. Burgers van andere staten kunnen deze aanvragen bij de Duitse vertegenwoordiging of bij een instantie voor buitenlanders in Duitsland.

Werken en onderzoeken in Duitsland – ziektekostenverzekering voor buitenlandse arbeidskrachten en gastwetenschappers

Regelingen voor gastwetenschappers

verplicht. Daarom is het absoluut noodzakelijk dat burgers uit andere staten zich vóór vertrek laten informeren over de verzekeringsmogelijkheden: Een verblijfsvergunning wordt uitsluitend verstrekt bij overlegging van een bewijs van een ziektekostenverzekering.

Herkomst/aard verblijf

Regelingen inzake ziektekostenverzekering

Gastwetenschappers -uit EER-staten¹ en staten waarmee een socialezekerheidsverdrag² gesloten is Ziektekostenverzekering in land van herkomst geldt ook in Duitsland (European Health Insurance Card)

Formulier 1 of 101 van de ziektekostenverzekeraar of socialezekerheidsinstantie in het land van herkomst vereist

Buitenlandse wetenschappers die woonachtig zijn in Duitsland (bij langer verblijf) Verplichte ziektekostenverzekering bij een in Duitsland erkende verzekeraar

De premie van de bestaande ziektekostenverzekering in het land van herkomst kan gedurende het verblijf in Duitsland worden bevroren (Anwartschaftstarif)

Gastwetenschappers met een arbeidsovereenkomst wettelijke of particuliere ziektekostenverzekering in Duitsland verplicht
Gastwetenschappers met een beurs uitsluitend particuliere ziektekostenverzekering mogelijk

Ziektekostenverzekering voor immigranten in Duitsland

Personen die naar Duitsland willen immigreren en er dus permanent willen verblijven, dienen een ziektekostenverzekering af te sluiten. Zonder ziektekostenverzekering wordt het Duitse visum geweigerd.

Verblijfsrecht voor EU-burgers

In principe hebben burgers van een EU-lidstaat het recht in elk EU-land te wonen, ook wanneer ze er niet werkzaam zijn. Aan het verblijfsrecht worden echter twee voorwaarden verbonden:

1
Immigranten moeten kunnen aantonen dat ze beschikken over voldoende middelen van bestaan om in het desbetreffende EU-land te kunnen voorzien in hun levensonderhoud

2
Afsluiten van een ziektekostenverzekering in het “nieuwe” EU-land

Regelingen voor burgers uit niet-EU-staten

Immigranten uit landen die voor de inreis in Duitsland een visum nodig hebben, moeten bij de aanvraag een bewijs van ziektekostenverzekering overleggen. Afhankelijk van de vraag of de immigrant al dan niet werkzaam is, gelden verschillende voorwaarden voor zowel de wettelijke als de particuliere ziektekostenverzekering.

Bijzondere regelingen voor asielzoekers in Duitsland

Personen die in Duitsland verzoeken om bescherming tegen politieke of andere vormen van vervolging krijgen een bijzondere status. Asielzoekers worden niet verzekerd via de wettelijke ziektekostenverzekering. Bij ziekte kunnen zij aanspraak maken op prestaties op grond van de wet op prestaties voor asielzoekers (Asylbewerberleistungsgesetz, AsylbLG). Afhankelijk van hun verblijfsstatus en -duur gelden volgens de wet verschillende prestatieniveaus.

De aanspraak op grond van § 4 AsylbLG omvat:

bij acute ziekte: behandeling door een arts, inclusief verzorging met verband- en geneesmiddelen alsmede andere prestaties ten behoeve van genezing

verpleging en medische zorg, inclusief verloskundige hulp, alsmede verband- en geneesmiddelen voor zwangeren en kraamvrouwen

Aanspraak op preventief onderzoek en inentingen

Duitse ziektekostenverzekering voor scholieren, stagiairs en au-pairs

Wettelijke verplichte verzekeringslimiet

Scholieren die deelnemen aan een uitwisselingsprogramma, buitenlandse stagiairs alsmede au-pairs die in Duitsland bij een gezin gaan werken, dienen voor de duur van hun verblijf aan te tonen dat ze beschikken over een ziektekostenverzekering en een ongevallenverzekering. Buitenlandse stagiairs en au-pairs vallen alleen onder de wettelijke ziektekostenverzekering indien ze meer dan 450 euro per maand verdienen. Zij kunnen echter een particuliere ziektekostenverzekering afsluiten die speciaal is afgestemd op buitenlandse gasten en bezoekers uit de Europese Economische Ruimte¹ of een staat waarmee een socialezekerheidsverdrag² is gesloten.

Ziektekostenverzekering van land van herkomst of Duitsland?

Bezoekers uit lidstaten van EER¹ met een Europese ziektekostenverzekeringskaart (EHIC) kunnen in Duitsland behandeld worden. Indien het land van herkomst een socialeverzekeringsverdrag² inclusief regelingen inzake ziektekostenverzekering met Duitsland heeft gesloten, kan onder bepaalde voorwaarden aanspraak worden gemaakt op prestaties in Duitsland. De omvang van de prestaties wordt bepaald door het desbetreffende verdrag. Indien het land van herkomst geen deel uitmaakt van de EER¹ en er geen socialeverzekeringsverdrag² met Duitsland heeft gesloten, dient een particuliere ziektekostenverzekering te worden afgesloten. In het geval van au-pairs komen de kosten van de PKV en ongevallenverzekering voor rekening van het gastgezin.

Leeftijdsbeperkingen voor au-pairs:

In de regel geldt: 18 tot 27 jaar

Voor de visumaanvraag: 18 tot 26 jaar

Afkomstig uit een niet-EU-land: 18 tot 24 jaar

maximale verzekeringsduur: 12 maanden

Het verdient aanbeveling in het land van herkomst of van verblijf vóór het verblijf in het buitenland onafhankelijk advies en informatie in te winnen. Dit is bijvoorbeeld mogelijk bij de bevoegde buitenlandse vertegenwoordiging, bij de desbetreffende instantie voor buitenlanders of specifiek bij de verzekeraar.

Attentie: De aangeboden premies en vergoedingen verschillen per aanbieder – Controleer de prijzen en dekking daarom vooraf grondig. Ook zijn er speciale tarieven voor personen die in het kader van een Work & Travel-Programma kortstondig in Duitsland verblijven.

Handige tips voor buitenlanders in DuitslandWat te doen in noodgevallen? Juist wanneer u in een noodgeval medische zorg nodig heeft, is het belangrijk te weten tot wie u zich kunt wenden en hoe u aan deze hulp komt.

1. Belangrijke telefoonnummers voor noodsituaties

De volgende noodnummers heeft u nodig wanneer er direct medische hulp nodig is en/of bij andere noodsituaties:

112 → Ambulance en/of brandweer (geldt in heel Europa)
110 → Politie

Alle noodnummers zijn gratis.

2. Dienstdoende arts

Mogelijkheden voor medische hulp buiten de spreekuren:

  • dienstdoende arts via de vereniging van ziektekostenverzekeraars: Tel. 116117
  • Spoedeisende opname in het plaatselijke algemene of academische ziekenhuis
Onderwijsinstellingen

Adres

Bondsministerie van Buitenlandse Zaken (Auswärtiges Amt)

www.auswaertiges-amt.de

Federale instantie voor migratie en vluchtelingen (Bundesamt für Migration und Flüchtlinge)

www.bamf.de

Commissaris van de Bondsregering voor buitenlanders (Bundesausländerbeauftragte)

www.bundes­auslaender­beauftragte.de

Vluchtelingenraden van de deelstaten (Die Landesflüchtlingsräte)

www.fluechtlingsrat.de

Duitse academische uitwisselingsdienst (Deutscher Akademischer Austauschdienst – DAAD)

www.daad.de

Duits studentenorgaan (Deutsches Studentenwerk (DSW) e.V.)

www.internationale-studierende.de

Stichting tot bevordering van de conferentie van hogeschooldirecteuren (Stiftung zur Förderung der Hochschulrektorenkonferenz)

www.hochschul­kompass.de

Secretariaat van de permanente conferentie van cultuurministers van de deelstaten (Sekretariat der Ständigen Konferenz der Kultusminister der Länder)
Centraal orgaan voor het buitenlandse onderwijswezen (Zentralstelle für ausländisches Bildungswesen)

www.anabin.kmk.org

Goethe-instituut (Goethe-Institut e. V.)

www.goethe.de

Vereniging voor academische studievoorbereiding en testontwikkeling (Gesellschaft für Akademische Studienvorbereitung und Testentwicklung e. V.)
Instituut voor taalexamens op gevorderd niveau (TestDaF-Institut)

www.testdaf.de

Bondsministerie voor onderwijs en onderzoek (Bundesministerium für Bildung und Forschung)

www.bmbf.de

Federale instantie voor verzekeringen (Bundesversicherungsamt)

www.bundes­versicherungs­amt.de

Bondscentrale voor politieke vorming (Bundeszentrale für politische Bildung (bpb))

www.bpb.de

Duits contactorgaan voor ziektekostenverzekeringen – buitenland (Deutsche Verbindungsstelle Krankenversicherung – Ausland) (DVKA)

www.dvka.de

Gezondheidsinstellingen

Adres

Bondsministerie van Volksgezondheid (Bundesministerium für Gesundheit – BMG)

www.bundes­gesundheits­ministerium.de

Bondscentrale voor gezondheidsvoorlichting (Bundeszentrale für gesundheitliche Aufklärung – BZgA)

www.bzga.de

Bondsvereniging voor preventie en bevordering van de volksgezondheid (Bundesvereinigung für Prävention und Gesundheitsförderung e. V.)  (BVPG)

www.bvpraevention.de

Onafhankelijk adviesorgaan voor patiënten Duitsland (Unabhängige Patientenberatung Deutschland – UPD)

www.patienten­beratung.de/de

Duitse Rode Kruis (Deutsches Rotes Kreuz – DRK)

www.drk.de

Diaconie Duitsland (Diakonie Deutschland)

www.diakonie.de

Caritas Duitsland (Caritas Deutschland)

www.caritas.de

Federaal samenwerkingsverband ter bevordering van het algemeen welzijn (Bundesarbeitsgemeinschaft der freien Wohlfahrtspflege (BAGFW)

www.bagfw.de

Duitse AIDS-hulp (Deutsche AIDS-Hilfe)

www.aidshilfe.de

Centraal Duits orgaan voor verslavingsvragen (Deutsche Hauptstelle für Suchtfragen e.V.) (DHS)

www.dhs.de

Duitse SOA-vereniging (Deutsche STI-Gesellschaft e.V.)
Vereniging ter bevordering van de seksuele gezondheid (Gesellschaft zur Förderung der Sexuellen Gesundheit)

www.dstig.de

Duitse vereniging voor de voeding (Deutsche Gesellschaft für Ernährung e. V.)

www.dge.de

Het gezonde-stedennetwerk (Das Gesunde Städte-Netzwerk)

www.gesunde-staedte-netzwerk.de

¹Lidstaten van EU/EER: EU-lidstaten en Liechtenstein, Noorwegen, IJsland + Zwitserland
² Staten die een socialeverzekeringsverdrag hebben gesloten met Duitsland: Bosnië-Herzegovina, overzeese departementen van Frankrijk (Frans-Guayana, Guadeloupe, Martinique, Mayotte, Réunion), Israel³, Kroatië, Marokko, Macedonië, Montenegro, Servië, Turkije en Tunesië
³ Het verdrag heeft uitsluitend betrekking op kraamzorg die onder de ziektekostenverzekering valt.

MerkenMerken